Literatura starożytna nie pozostawiła po sobie zbyt wielu dzieł, wiele z nich zaginęło i nie zostały nigdy ponownie odkryte dla świata. Jednak wśród tych, które poznaliśmy, nietrudno znaleźć wspaniałych bohaterów. Skupimy się na dziełach dwóch starożytnych literatów. Pierwszym będzie „Antygona”, czyli grecka tragedia Sofoklesa. Cała sztuka to w zasadzie kłótnia pomiędzy dwiema postaciami – królem Kreonem oraz córką Edypa Antygoną, która nie podporządkowała się jego prawu, uznając wyższość praw religijnych nad tym, co ustali człowiek. Kreon i Antygona to pod względem wyznawanych idei przeciwieństwa, jednak w istocie niewiele się różnią. Oboje są bowiem równie uparci i z tą samą pasją starają się udowodnić rywalowi wyższość wyznawanych przez siebie idei. Być może właśnie to podobieństwo wzbudza w Kreonie szacunek, który karze mu po straceniu nieposłusznej Antygony abdykować i udać się na wygnanie. Drugą spośród antycznych bohaterek, która jednak nie bierze własnego losu w swoje ręce tak jak Antygona, jest Penelopa, czyli żona Odyseusza, który podczas powrotu spod Troi zabłąkał się na morzach i słuch o nim przepadł. Penelopa do dzisiaj jest prawdziwym symbolem wierności, która trwa nawet wówczas, gdy człowiek zaczyna tracić nadzieję. Wierność to również domena innego bohatera homeryckiego – Hektora, który stał w obronie swojego brata Parysa nawet wówczas, gdy uznawał jego postępowanie za niegodne. Choć to Parys winien był rozpętania Wojny Trojańskiej, właśnie Hektor oddał w niej życie, co ukazywało w przewrotny sposób niesprawiedliwość wojny.
Category Charakterystyka Antygony |
„Syzyfowe prace” stanowią powieściowy debiut Stefana Żeromskiego. Akcja utworu toczy się w okresie zaborów, a jego głównymi bohaterami są uczniowie gimnazjum w Klerykowie. Szkoła ta w niczym nie przypomina współczesnych nam placówek edukacyjnych. Lekcje odbywają się w niej w języku rosyjskim, a nie polskim, nikt nie może wypowiadać swojego własnego zdania, nauczyciele nie interesują się losem uczniów, podobnie zresztą jak większość rodziców swoimi własnymi dziećmi, nie wspominając już o trudnościach takich jak brak pomocy naukowych czy niedostępność książek. Właśnie w takich czasach przychodzi żyć Marcinowi Borowiczowi, młodemu szlachcicowi, oraz Andrzejowi Radkowi, pochodzącego ze wsi syna folwarcznego robotnika. „Syzyfowe prace” przedstawiają poszczególne etapy dojrzewania obu chłopców, które przypadły na okres niezwykle ciężki nawet dla dorosłych Polaków. Bohaterowie muszą zmierzyć się nie tylko z fatalnymi warunkami w szkole, ale również praktykami carskich władz, mającymi na celu rusyfikację narodu polskiego oraz zniszczenia w nim jakichkolwiek objawów patriotyzmu i świadomości bycia Polakiem. Ponadto Borowicz i Radek miewają problemy typowe dla większości przedstawicieli młodzieży w okresie dorastania, takie jak pierwsze miłości, brak pieniędzy na podstawowe potrzeby czy chęć zdobycia akceptacji otoczenia. Warto zaznaczyć, że doświadczenia Borowicza to po części przeżycia bliskie także Żeromskiemu, dlatego „Syzyfowe prace” można traktować jako powieść w jakimś stopniu autobiograficzną.
Category Bohaterowie literaccy |
Tematyka poruszana przez Sofoklesa zaczerpnięta została z mitów. Postaci ukazana
w tych dziełach są zawsze jednostkami wybitnymi, nieprzeciętnymi, a przy tym nie są to bohaterowie typowi jak Antygona. Każdego z nich Sofokles obdarzył zespołem cech tylko im przynależących. Ograniczając rolę fatum oraz boskich ingerencji w ich życie, stworzył bohaterów naturalnych i wiarygodnych.
Sofokles żył bardzo długo i do śmierci w 406 roku przed naszą erą ciągle tworzył. Jego ostatni dramat – „Edyp w Kolonie” – uważany jest za jeden z najlepszych w dorobku antycznego dramaturga. W swym prawie dziewięćdziesięcioletnim życiu parał się jednakże nie tylko pisaniem sztuk teatralnych. Był kapłanem Alcona i Asklepiosa, przyjaźnił się
z Peryklesem i pełnił wiele ważnych funkcji w administracji państwowej. Był między innymi skarbnikiem ateńskiego związku morskiego Dwa raz piastował również urząd stratega – planował operacje wojskowe. Dziś znamy go jednakże przede wszystkim jako autora genialnych sztuk, które pewnie jeszcze długo nie przestaną wzbudzać w widzach
i czytelnikach owego charakterystycznego dla dramatu antycznego uczucia litości i trwogi – katharsis. Najsłynniejsze jego postacie to Antygona, Kreon
Category Charakterystyka Antygony |
Ismena: druga córka Edypa w utworze Antygona, kontrastowo zestawiona w tragedii z Antygony. Kiedy tytułowa bohaterka odważnie buntuje się przeciwko władzy i łamie królewski zakaz, Ismena prezentuje postawę uległości, strachu i posłuszeństwa. Przyjmuje, że skoro Kreon jest prawowitym władcą, to jego decyzje są niepodważalne, nawet jeśli na drugiej szali są losy ukochanych osób.
Ismena przechodzi jednak swoistą przemianę. W momencie, kiedy Antygona zostaje skazana na śmierć, Ismena postanawia wziąć część winy na siebie. Wierzy, że w ten sposób pomoże siostrze. Nie wiadomo, co powodowało takim działaniem bohaterki, może wyrzuty sumienia, a może po prostu ogromna miłość do siostry. Na to pytanie nie dostajemy wyraźniej odpowiedzi. Faktem jest, że Ismena w decydującym momencie nie podjęła ryzyka, pozostała przy postawie zachowawczej.
Hajmon: narzeczony Antygony, syn Kreona. Jest rozdarty między ogromną miłością do Antygony, a miłością i przywiązaniem do ojca. Bohater odważnie, nie boi się stanąć
w obronie ukochanej. Świadectwem owej miłości jest też fakt, iż po otrzymaniu wiadomości o wyroku na Antygonę, popełnia samobójstwo. Wie, że bez niej nie będzie mógł dłużej żyć. Takie działanie Hajmona powoduje kolejną tragedię – zabija się również Eurydyka – jego mata, która nie zniosła śmierci drugiego syna (pierwszego pochowała w czasie bitwy o Teby).
Category Charakterystyka Antygony |
